Facebook

Misogynie

rutgers

 

MISOGYNIE
Femke Halsema

Gesproken column ter ere van de RutgersLezing 2014 (door Kim Putters)                                              

4 september 2014

Dinsdag hield de Telegraaf een peiling. In antwoord op de stelling: ‘Beroemdheden staan in minder dan hun hempie nu hun naaktfoto’s op straat liggen’, antwoordde 74%: ‘Eigen schuld, moeten ze maar beter uitkijken.’ De aanleiding was dat een dag eerder een grote hoeveelheid expliciete seksfoto’s van beroemde Amerikaanse sterren, zoals Jennifer Lawrence en Selena Gomez, was gehackt en op internet geplaatst. Die foto’s gingen razendsnel de wereld over en werden overal getoond, tot en met in het familieprogramma DWDD. Dat het hier om diefstal ging van privéfoto’s en het, tegen hun wil, tonen van naakte vrouwen, maakte blijkbaar maar op heel weinig mensen indruk. Maar een kwart van diezelfde telegraaflezers vond dat de hacker fout zat, en van de foto’s had moeten afblijven.

Ach, en waarom zouden we ook sympathie hebben voor jetsettende, uitdagende multimiljonairs die in een enkel geval, zoals Kim Kardashian die ook tot de slachtoffers van de hacker behoort, roem en fortuin hebben vergaard door een uitgelekte seksvideo. Waarbij ik terzijde even opmerk dat lekken iets heel anders is dan hacken.

Waarom zouden wij meehuilen met de geshockeerde slachtoffers, die geen gelegenheid voorbij laten gaan om in het puriteinse Amerika met side-boobs en doorschijnende jurken zoveel mogelijk naakt laten zien. Die daarmee, ondertussen, hard helpen het vrouwelijk schoonheidsideaal verder te perverteren tot kledingmaten die gewone vrouwen helemaal niet passen.

Waarom zou je medelijden hebben als je bedenkt dat aan de andere kant van de wereld, in Oost-Congo, Dokter Mukwege in een kleine kliniek verkrachte, mishandelde en ernstig getraumatiseerde vrouwen en minderjarige meisjes oplapt.

In Congo, zoals in veel crisisgebieden en oorlogslanden, is verkrachting sinds heel lang een middel van strijdende partijen om de vijand te intimideren en destabiliseren. Vrouwen worden opzettelijk zwanger gemaakt, hun vagina’s worden onherstelbaar beschadigd. Op verkrachting volgt in Congo, niet voor de daders, maar voor de vrouwelijke slachtoffers meestal straf. Ze worden uit hun gemeenschappen gestoten als onrein, ze verliezen hun kinderen en raken verdoemd als bedelaars.

Toen ik Dokter Mukwege een tijd geleden bezocht, ontmoette ik daar twee kleine meisjes van 6 en 8 jaar. Zij leefden ondergedoken, weg bij hun familie, ze konden niet terug naar hun dorp. Beiden waren verkracht, meermalen. Het waren kleine kinderen, die, nadat ik een tijdje met handen en voeten met ze had geprobeerd te praten, als aapjes in me klommen. Op zoek naar warmte, troost, beschutting.
Daar in Congo, en op 1000en andere vergelijkbare plekken op de wereld, liggen de echte, hartverscheurende problemen van seksuele intimidatie en geweld.

Zoals in veel Islamitische landen waar vrouwen op straffe van uitstoting hun seksuele en lichamelijke integriteit moeten verdienen. Daar is de perverse redenering – met hartstocht uitgedragen door mannelijke machthebbers – dat elke vrouw die zich niet verbergt, die niet haar haar, haar volledige lichaam inclusief haar handen, haar enkels en soms ook haar gezicht achter doeken verschuilt, vraagt om de ongeremde lust, om machtsmisbruik door mannen. ‘Mannenogen’, zo luidt het in een groot aantal Islamitische landen in het midden- en verre oosten, moeten beschermd worden tegen de verleidelijkheid van vrouwen. Alleen heel zedige vrouwen, de ogen teneergeslagen, de bewegingsvrijheid beperkt door grote gewaden, verdienen het om respectvol te worden behandeld. Alle anderen zijn loslopend wild.

De afgelopen twee jaar maakte ik een TV-serie, Seks en de Zonde, over de positie van vrouwen in de Islam. Vaak trof mij het verwijt dat ik een te ‘westerse blik’ had, vooral als ik de seksuele dwang bekritiseerde waaraan veel vrouwen blootstaan. Ik begreep het niet – was het verwijt -, kende het geloof niet, kon de keuzes en verlangens van islamitische vrouwen niet navoelen.

Soms klopt dat. Mijn begrip schiet inderdaad tekort, mijn culturele bevooroordeeldheid staat mij in de weg, om vrouwen werkelijk te begrijpen als zij zich vrijwillig – uit religieuze overwegingen, om dichter bij hun god te komen – onderwerpen aan een, voor mij, vrouwonvriendelijke seksuele moraal.

Bij een vrijwillige, vrije keuze voor seksuele en culturele beperkingen doe ik er het zwijgen toe. Althans, dan probeer ik bescheiden te zijn in mijn culturele opvattingen over seksualiteit en vrijheid.
Er is geen normloosheid zegt Kim Putters over de stand van de seksuele moraal in het westen, en in het bijzonder in Nederland. Er is vooral een grote diversiteit in seksuele opvattingen en gedrag. Dat moge zo zijn, en als dat zo is dan mogen we blij zijn.

Maar ik zie wereldwijd nog altijd een vaste norm. En dat is de norm van misogynie, van de vrouwenhaat. Dat zie ik in Congo, dat zie ik in de Islamitische wereld, dat zie ik in het kalifaat van ISIS waar de barbaren vrouwen willen dwingen om zich te besnijden, waar het meisjes wordt verboden naar school te gaan omdat dit leidt tot onzedig gedrag.

Misogynie. De tot norm verheven, oude, diep verankerde, en wijdverbreide gedachte dat vrouwen seksueel geweld verdienen. Verkrachting, seksuele intimidatie: de slachtoffers hebben er zelf schuld aan. Ze hadden zich beter moeten beschermen, uit de buurt van hun verkrachters moeten blijven, zich zediger moeten kleden, minder uitdagend moeten gedragen, binnen moeten blijven. Of eigenlijk, ze hadden niet mogen bestaan.
Op vrouwenhaat rusten de verkrachtingen in Congo, de structurele vernedering van vrouwen in veel Islamitische landen, de gedwongen besnijdenis van de slachtoffers van ISIS.

Waarom, vraagt u zich misschien af, begon ik dan met de bijna triviale exploitatie van naakte, vrijende Amerikaanse filmsterren?

Als 74% van de Telegraaflezers zegt dat deze vrouwen het aan zich zelf hebben te wijten, dan klinkt daarin een zachte echo door van dezelfde vrouwenhaat. Ook de Telegraaflezers vinden blijkbaar dat vrouwen er zelf schuld aan dat zij tegen hun wil naakt, seksueel ten toon worden gesteld.

In het westen, in de Verenigde Staten en in Europa is seksuele intimidatie weggestopt onder een cultureel beschavingsvernis, onder wetten en regels die de uitbuiting van vrouwen verbieden. Maar soms piept de vrouwenhaat tevoorschijn, verstopt in een flauw entertainmentprogramma of in een krantenpeiling.
Zo lang vrouwenhaat een wereldwijde norm is, een excuus om vrouwen te misbruiken, is er wat mij betreft geen plek voor relativisme. Dan is er geen reden voor bescheidenheid of misplaatste culturele voorzichtigheid. Dan is er zelfs geen reden voor lacherigheid over de schaamte van Jennifer Lawrence, dan is er reden voor strijd.