In mijn politieke leven waren er altijd twee zekerheden:

1. Het CDA regeert;
2. Jan Marijnissen leidt de SP en dat zal hij blijven doen. Hoe lang ik zelf ook nog GroenLinks mag leiden, Jan overtreft mij met gemak.

En wat gebeurt er nou? Jan houdt er mee op, en verdorie, ook nog om gezondheidsredenen.

Toen ik net fractievoorzitter werd, imponeerde zijn aanwezigheid in de plenaire zaal mij enorm, en stemde mij soms ook een tikje afgunstig. In de loop van de jaren is langzaam maar zeker gelijkwaardigheid daarvoor in de plaats gekomen, wat niet weg neemt dat ik Jan altijd ben blijven beschouwen als een politiek instituut. Dat langzame drafje van achteruit de zaal, onderwijl zijn jasje dichtknopend, dat wijde armgebaar aan de interruptiemicrofoon waardoor je wist dat hij begon aan een ontspannen én uitgebreide uiteenzetting over de verworvenheden van de naoorlogse verzorgingsstaat. En vooral, hoe die te grabbel worden gegooid.

Jan wordt backbencher en hij gaat schrijven. Daar zullen we vast nog veel over horen maar laat één ding duidelijk zijn:

Het is een groot gemis voor linkse politiek!

En vooral, het is een groot gemis voor mensen aan de onderkant, voor mensen op het minimum, mensen die verdrukt dreigen te raken, mensen die vinden dat ze te weinig stem hebben in de politiek!

Jan en ik hebben de afgelopen jaren ook wel onze onenigheden gehad maar dat neemt niet weg dat ik zijn diepe bewogenheid, zijn oorspronkelijke linkse en solidaire geluid, zijn onvermoeibare en hartstochtelijke inzet voor sociale rechtvaardigheid diep en diep respecteer.

Het is gewoon verdomde jammer!

Jan, saluut!

Foto: Jan-Edward Dijkhuizen

Beste Geert en Jan,

Natuurlijk heb ik het dit weekend ook kunnen volgen, want niets is zo mediageniek als een politicus die wild om zich heen slaat. Geert het was weer raak, toen je Balkenende een ‘beroepslafaard’ noemde omdat de premier je harde toon in het debat bekritiseerde. Pardon? Een ‘beroepslafaard’, omdat de premier een andere mening heeft dan jij?
En Jan, jij was behoorlijk grof toen je Wilders en Verdonk onderuit de zak gaf. Verdonk noem je extreem-rechts en Geert Wilders ‘levensgevaarlijk’ omdat hij hele bevolkingsgroepen wegzet: “we zagen op de Balkan en in Rwanda waar dat toe kan leiden.” Nu ben ik het met je eens dat Geert Wilders elementaire waarden schendt van fatsoenlijke omgang met elkaar. En dat kan inderdaad zorgen voor onrust en toenemende intolerantie. Maar ‘levensgevaarlijk’, onder verwijzing naar etnische zuiveringen? Je bedoelt toch niet dat Wilders onze eigen Mladic is? Of dat hij oproept tot moord, zoals de Hutu-leiders in Rwanda destijds?
Als je zijn grove stigmatiseringen gevaarlijk vindt, waarom betaal je hem dan met gelijke munt? Waarom draag je zelf bij aan de verspreiding van angst?

Laat ik op mijn beurt dan tegen jullie zeggen dat ik het afschuwelijk vind dat het democratische debat zo vervuilt. Dat diskwalificeren de plaats inneemt van argumenteren. En dat politieke leiders zonder enige terughoudendheid of gêne elkaar uitmaken voor rotte vis.
Laat ik nou altijd gedacht hebben dat volksvertegenwoordigers een voorbeeld moeten stellen in wellevendheid en welsprekendheid. En dat het parlement, ons nationaal democratisch forum, zijn gezag en geloofwaardigheid vooral ontleent aan hoogstaand debat, dat wordt gewonnen of verloren op kracht van argumenten.

Misschien hebben jullie nu de niet te bedwingen neiging om mij weg te zetten als ‘naïef’, ‘soft’ of ‘knettergek’. Laat ik dan een praktisch argument geven.
Je oogst wat je zaait. Mensen kijken naar ons, ze projecteren hun verlangens en idealen op ons en verwachten dat wij kunnen helpen hun dagelijkse problemen op te lossen. Als mensen woedend met de rug naar elkaar toestaan, zoals in het debat over de islam teveel het geval is, dan helpt het niet als wij dat ook doen. Dan kan het juist erger worden. Juist als de problemen groot zijn en de tegenstellingen onverzoenlijk, komt het op een democratische houding aan. Als extremisme (links, rechts of religieus) de bedreiging is waar aan we bloot staan, dan moeten rede en redelijkheid het antwoord zijn. Ik ga ervan uit dat we het daar in ieder geval over eens zijn.
Maar dan moet wel de testosteron uit het debat. Zou dat lukken?

Hartelijks, Femke

Update: Naar aanleiding van dit postje was ik te gast bij Nova. Bekijk de uitzending.