De verkiezingsuitslagen van de gemeenteraden laten een versplinterd Nederland zien. De tijd van geslaagde grote partijfusies en de trek van kiezers naar de drie machtspartijen CDA, VVD en PvdA ligt achter ons. Het proces van politieke fragmentatie zet nu zo hard door dat de regeerbaarheid van ons land onder zware druk staat. Brede Volkspartijen zijn verschrompeld.

Doordat CDA, VVD en PvdA het afgelopen decennium weinig stabiele en betrouwbare regeringen voortbrachten, is hun vanzelfsprekende toegang tot de macht in het geding. Toenemende politieke instabiliteit is hand in hand gegaan met culturele polarisatie en economische onzekerheid, waarbij de klassieke machtspartijen hebben nagelaten een verweer te formuleren tegen opkomend rechts en links populisme. Het is dan logisch dat zij meer en meer concurrentie ondervinden van (voorheen kleinere) partijen met een herkenbaar programmatisch profiel, die minder behept zijn met geloofwaardigheidsproblemen.

Het ziet er niet naar uit dat de komende Tweede Kamerverkiezing een grote verandering gaat brengen in het versplinterde politieke landschap, Om na 9 juni een regering te kunnen vormen is samenwerking met meer partijen dus geboden. Een tweepartijenkabinet is uitgesloten, maar ook een driepartijenkabinet lijkt onrealistisch. Want de drie traditionele regeringspartners – CDA en PvdA voorop – maken elkaar zo zwart dat samenwerken in een coalitie schier onmogelijk wordt.

De andere, voor mij heel onwenselijke, driepartijencoalitie van PVV, CDA en VVD heeft op dit moment geen meerderheid. Bovendien stuit deze coalitie op een levensgroot probleem: de huidige samenstelling van de Eerste Kamer. Ieder wetsvoorstel dient na aanvaarding in de Tweede Kamer ook de Eerste Kamer te passeren en als die een voorstel afkeurt staat elke regering met lege handen. Ook in de Eerste Kamer moet een nieuwe regering dus een werkbare meerderheid zien te vinden, al binden regeringsfracties in de Eerste Kamer zich formeel niet aan een regeerakkoord. De PVV gaat nu een hoge de prijs betalen voor het besluit om niet deel te nemen aan de Statenverkiezingen in 2007. Want zolang de PVV geen zetels heeft in de Eerse Kamer is zij niet in staat om aan een daadkrachtige regering deel te nemen.
De volgende Eerste Kamer wordt pas rond juni 2011 gekozen, drie maanden na de volgende verkiezingen voor de Provinciale Staten in maart 2011. Het is maar zeer de vraag of de PVV dan wel in twaalf provincies genoeg geschikte mensen weet te vinden. De partij heeft nu in 429 Nederlandse gemeenten niet meegedaan bij gebrek aan kader, en in de twee steden waar men wel meedeed werden Kamerleden ingevlogen. Deze slechte praktijk van dubbelmandaten is niet vol te houden en ook niet gewenst. In Frankrijk bijvoorbeeld, waar dubbelmandaten gebruikelijk zijn, leidt dit tot een opeenhoping van persoonlijke macht en vriendjespolitiek.

De ongelijke zetelverdeling in de Eerste Kamer en de Tweede Kamer sluit na 9 juni een aantal regeringscombinaties uit, in één of in beide Kamers. Het gaat daarbij zowel om rechtse als linkse combinaties. CDA, VVD en PVV: geen meerderheid. CDA, VVD en D66: geen meerderheid. CDA, VVD en ChristenUnie: geen meerderheid. PvdA, SP, GroenLinks en D66: idem dito. Paars, aangevuld met GroenLinks: geen meerderheid. CDA en VVD met gedoogsteun van de PVV: een lachertje. Alleen combinaties waarin de VVD èn de SP zitten of CDA èn PvdA, samen met andere partijen naar keuze, komen tot een meerderheid. Deze partijen sluiten elkaar nu impliciet of expliciet uit.

Het gevolg is dat midden in een economische crisis elk kabinet dat een meerderheid in de gehele Staten-Generaal ontbeert in ieder geval in haar eerste regeringsjaar verlamd zal zijn (en mogelijk ook daarna). Met de noodzaak onze economie, arbeidsmarkt en publieke sector fors te hervormen en tegelijkertijd de overheidsschuld met zo’n 35 miljard te verminderen is dit dramatisch en onverantwoord.

De enige manier waarop het gevaar van verlamming kan worden gekeerd, is als politici bereid zijn in hun opvattingen, toon en stijl een cultuurbreuk te forceren. Vooral CDA en PvdA lijken zich op te maken voor een herhaling van de desastreuze verkiezingsstrijd uit 2006. Zij zijn tot dusver nauwelijks op zoek naar effectieve samenwerking, maar lijken er enkel op uit te zijn de grootste partij te willen worden om de premier te kunnen leveren. Daarmee geven zij zich er geen rekenschap dat de overmatige uitvergroting van hun onderlinge verschillen en slechte persoonlijke chemie in verkiezingstijd desastreus kan zijn voor ons land. Als de uitslag hen namelijk toch dwingt tot samenwerking, dan leidt dat niet alleen tot een forse teleurstelling bij hun kiezers, maar hebben zij in hun polariserende en misleidende verkiezingsstrijd de kiem gelegd voor een nieuw’ vechtkabinet. Net zo’n kabinet dat twee weken geleden roemloos ten onder ging en absoluut geen antwoord biedt op de enorme uitdagingen waarvoor Nederland staat.

Uiteraard moet er in verkiezingstijd ruimte zijn om verschillen te benadrukken, omwille van de politieke duidelijkheid die kiezers verlangen. Meer dan voorheen moeten kiezers er echter op voorbereid worden dat ‘onverzoenlijke’ tegenstanders na 9 juni elkaars regeringspartners kunnen worden. Gebeurt dat niet dan slaat de teleurstelling bij kiezers om in grote weerzin die zich dan ook tegen noodzakelijke hervormingsvoorstellen keert.
Dit stelt drie eisen aan de leidende politici en hun partijen in de komende verkiezingscampagnes.

1. Vermijd dat inhoudelijke verschillen, die in de politieke werkelijkheid van alledag wel degelijk overbrugbaar zijn, als onverzoenlijk worden opgeklopt. Ondanks dat veel partijen bijvoorbeeld verschillende opvattingen hebben over de wijze waarop de AOW-leeftijd moet worden verhoogd, is er brede overeenstemming over de noodzaak dàt dit moet gebeuren. Met uitzondering van de PVV, wenst ook geen enkele politieke partij hiervan een breekpunt te maken. Van de SP mag dan bijvoorbeeld verwacht worden dat zij niet alleen in campagnetijd roept dat verhoging van de AOW-leeftijd ‘a-sociaal’ is, maar ook aangeeft op welke wijze zij verandering wel verantwoord vindt. Van politici mag worden verwacht dat zij het sluiten van compromissen als eervol verdedigen, zeker als zij tegelijkertijd de onderliggende idealen helder voor het voetlicht weten te brengen.

2. Maak van politieke meningsverschillen geen persoonlijke vetes. Het moddergooien tussen politici van CDA en PvdA huize moet worden gestopt. Terukijkend kunnen we vaststellen dat de jarenlange verwijten van leugens en ‘draaien’ over en weer, de geloofwaardigheid van alle betrokken politici ernstig heeft aangetast. De politieke leiders Balkenende en Bos zijn er zelf verantwoordelijk voor dat hun opgehoopte, persoonlijke rancune tot onwerkbare verhoudingen heeft geleid. Een herhaling hiervan kan niemand zich permitteren. Herstel van politieke geloofwaardigheid betekent ook dat politici open en eerlijk zijn over de rol die zij voor zichzelf zien weggelegd na de verkiezingen. Het is slecht voor de verhoudingen als politieke leiders zitting nemen in een nieuw kabinet en daar vier jaar lang hun campagnestrijd voortzetten. Zij horen als politiek leider plaats te nemen in de Tweede Kamer; of als zij toetreden tot een kabinet, dit over te geven aan een nieuwe fractievoorzitter.

3. Maak van kamerverkiezingen geen premiersverkiezingen. Het is onjuist om in deze onzekere tijden als politiek leider exclusief voor het premierschap te gaan en na een tegenvaller mokkend de politiek te verlaten omdat die ‘heldenrol’ niet voor je blijkt te zijn weggelegd. Zeker nu, kan de politiek niet worden teruggebracht tot een instrument van persoonlijke genoegdoening, maar moeten politici hun dienstbaarheid aan het algemeen belang tonen.

Het is heel simpel: het belang om Nederland verantwoord en niet verdeeld door de economische crisis te helpen, gaat nu boven partijpolitiek belang en al helemaal boven persoonlijk belang.

Femke Halsema
met dank aan Jan Willem Jurg (zelfstandig adviseur)

Goeienavond, alle twitteraars, internetliefhebbers, minnaars van het vrije woord en van het vrije web, nerds, vrienden, bloggers, downloaders.

Ik vind het geweldig dat jullie er vanavond allemaal zijn op twist: ons gezamenlijke feest voor het vrije web!

Vanavond is het ook geen partijpolitieke avond. Ik ken mijn twitteraars, mijn twappenheimers. Ook al zijn er vast velen van dezelfde politieke richting als ik, velen vanavond ook niet.
Dus hoe groot de verleiding voor mij ook is, ik houd me in en zal niet uitwijden over lokale lasten (en hoe deze stijgen), de gemeentelijke beslissingen over Uruzgan, ruziende ministers of een hoofddoekjesverbod.

Want ook al woedt er op de achtergrond ergens een dubbele verkiezingscampagne, vanavond zetten wij deze even opzij.

Dit is een internetfeest! Vanavond bewijzen wij het ongelijk van onze geliefde koningin, van alle somberaars en pessimisten die vinden dat internet onze cultuur verloedert, onze kinderen verpest en onze ouders en opa’s en oma’s isoleert. ‘Wij praten zonder tevoorschijn te komen’, zei de koningin: ‘we komen niet dichter bij elkaar maar we vervreemden.

Het is groteske onzin.

Twitter geeft gezelligheid. Het wenst je welterusten en beterschap, levert je commentaar, bemoeit zich met je zaken. Soms zelfs zoveel, soms is de sociale controle zo groot, dat je hoopt dat al die zelfbenoemde digitale buren eens even een eindje gaan wandelen.
En sinds de val van het kabinet weten we ook dat – niet de publieke omroep – maar wel twitter je door een lange nacht heen helpt en je de snelste informatie geeft. Een handje geholpen door Frits Wester – dat is waar -, die op TV inmiddels zijn telefoon en zijn twitter niet meer loslaat.
Hoe vaak kan ook niet de maandagkrant direct bij het oud papier, omdat op weblogs, op talloze sites en internetmagazines al lang de nieuwsanalyses zijn gemaakt, de meningen zijn gegeven – en niet 1 keer maar drie keer
Natuurlijk zijn de meningen soms rauw, onbeschoft en kwetsend. Maar ja, dat is het echte leven ook. Soms heb ik mijn buik vol van anonieme rotzakken die mij een loopse teef noemen of gewoon ronduit bedreigen.

Maar ik neem de zoveelste pukkelige, seksueel gefrustreerde puber uiteindelijk voor lief als ik daar Oxfordgirl voor terugkrijg, die haar anonimiteit broodnodig heeft om de wereld te kunnen vertellen over de groene revolutie in Iran.
Ik baal van de viagra-spam die elke keer weer opduikt in mijn mail. Maar ik baal nog veel meer van de Chinese autoriteiten als zij hun macht gebruiken om google te weren.

Het web is soms vuil en vunzig, soms lief en ontroerend, soms nieuwsgierig en soms veroordelend. Het maakt allemaal niet uit zo lang het web vrij is, zo lang het een grote en ongefilterde democratische ruimte kan zijn.

Vanavond vieren we feest. Vanavond zijn de partijpolitiek, de gemeentelijke politiek en de landelijke politiek afwezig maar – eerlijk is eerlijk – het is wel een feest met een politiek randje.
Want hoe verschillend we allemaal ook zijn, wat ook onze politieke voorkeuren zijn, we zijn allemaal de liefhebbers van het vrije web.
En we weten dat het vrije web wordt bedreigd.
Door downloadverboden
Door rigide auteursrechten
Door de entertainmentindustrie die doet alsof zij muzikanten beschermt maar zelf winst wil maken
Door grote multinationals die marktmonopolies willen hebben ten koste van gewone burgers
Door opsporingsautoriteiten die de privacy en de anonimiteit aantasten
En door dictatoriale regimes die digitale vrijheid van hun burgers bedreigend vinden.

Vanavond vieren we feest, we maken kennis in levende lijve en we voeren de gesprekken die we in 140 tekens niet hebben afgemaakt.
Maar misschien zetten we vanavond – door hier met zovelen te zijn – ook wel een stap in de richting van een echte digitale burgerrechtenbeweging. Een moderne beweging – die niet achter spandoeken oprukt naar de dam, maar activistisch is door met haar muis te klikken.
Ik hoop op een digitale burgerrechtenbeweging die strijdt voor:
het recht op vrije toegang tot internet: altijd en overal
het recht op vrij gebruik van internetinformatie, altijd, overal en door iedereen
het recht op digitale privacy, overal en voor iedereen!

Maar dat is allemaal voor later. Voor nu wil ik alleen nog tegen jullie zeggen:

Lach, klets, dans, feest en twitter!

1. De politieke omstandigheden
Wij bevinden ons op een scharnierpunt in de tijd. De economische crisis, samen met de grote internationale klimaat- en voedselproblemen, dwingt ons tot het herzien van onze economische en maatschappelijke verhoudingen. Dit is niet een kwestie van een tijdje ‘de broekriem aanhalen’ en daarna ons leven als vanouds voortzetten. Behoud van onze welvaart en ons welzijn op de lange termijn dwingt ons nu tot grote ingrepen in ons pensioenstelsel, ons arbeidsbestel, op de woningmarkt enz. Er is een prachtige kans om onze economie meer duurzaam te maken, en onze samenleving rechtvaardiger te organiseren maar dat vergt politieke moed en de bereidheid om lastige maatregelen voor te leggen aan een bezorgd en dikwijls morrend electoraat.

Daarbij komt dat de culturele en etnische tegenstellingen in ons land, en internationaal, fors toenemen. Deze tegenstellingen rusten op reële problemen van achterstand, schooluitval, criminaliteit, discriminatie en religieuze intolerantie. Er is een dringende nood aan praktische politieke oplossingen om te vermijden dat de polarisatie groter en (nog) ideologischer wordt waardoor ook de bereidheid in onze samenleving ondermijnd raakt om gezamenlijk een verantwoorde uitweg te zoeken uit de economische crisis.

2. De politieke positie van GroenLinks
De afgelopen jaren waren niet de gemakkelijkste. Vanaf 2002 heeft GroenLinks electorale en maatschappelijke tegenwind gehad. Hoewel dit ten dele buiten onze macht lag, was er ook wel degelijk noodzaak om opnieuw en kritisch naar onszelf te kijken. Dat hebben wij consequent gedaan. De afgelopen jaren is ons sociale programma gemoderniseerd. Onze positie als vrijheidslievende en mensenrechtelijke partij is sterker gevestigd. Onze opvattingen over klimaat en milieu bevinden zich niet langer aan de rand, maar in het hart van het politieke debat (daarbij hielp het aanzienlijk dat andere partijen in onze richting bewogen). Dit lijkt zich sinds enige tijd uit te betalen in duurzame groei van ons electoraat en in een mooie overwinning bij de Europese verkiezingen.
Met de grote economische, sociale en culturele problemen waarmee Nederland kampt, is er behoefte aan stabiele politieke partijen, die bereid zijn regeringsverantwoordelijkheid te dragen. GroenLinks is daartoe van harte bereid.

3. Mijn positie
Het is simpel. Bij de verkiezingen van 2011 ben ik 13 jaar lid van de Tweede Kamer. Ik wil er dolgraag graag bij zijn als GroenLinks haar inspanningen van de afgelopen jaren verzilvert en ik wil even graag de verantwoordelijkheid nemen voor verdediging van ons hervormingsprogramma tijdens de verkiezingen en daarna. Natuurlijk lonkt het vrije leven weleens, maar de politiek trekt harder.

Ben ik de enige die GroenLinks kan leiden? Natuurlijk niet! Maar ik ben er wel van overtuigd dat in een enigszins hysterisch politiek bestel er verlangen is naar politici met ervaring, vertrouwen & gezag, en dat GroenLinks daar van kan profiteren.

Vandaar mijn hernieuwde kandidatuur.

Hartelijks,

Femke

Overwegend rechtse klimaatsceptici suggereren graag dat het om een dure hobby van ‘bomenknuffelaars’ gaat die zich aan elke stam willen vastketenen. In werkelijkheid levert klimaat een groot sociaal en economisch probleem op.

Het is vaker gezegd, de uitstoot van broeikasgassen in Europa, Amerika en Australië raken de allerarmsten en hun kinderen het hardst. In een prachtige fotoreportage in Vanity Fair, wordt deze oneerlijke spreiding van welvaart en vervuiling indringend zichtbaar gemaakt.

Een van de geportretteerden is Amena Khatun, een oude vrouw die haar hele leven woonde in een dorp aan een rivier in Bangladesh. Omdat het water steeg heeft zij moeten verkassen naar de sloppenwijken in Dhaka, Bangladesh’ hoofdstad.

Het is een verhaal uit duizenden, van arme boeren, herders en vissers die hun vruchtbare land tot woestijn zagen worden of het water om hen heen zagen stijgen. Het is onze welvaart die elders tot vervuiling en crisis leidt en de principiële vraag die in Kopenhagen moet worden beantwoord is of wij bereid zijn daar nu een eerlijke prijs voor te gaan betalen.

Dat betekent vooral dat wij derde wereldeconomieën in staat moeten stellen om te groeien, zonder dat zij er net zo’n rommel van maken als wij. Dan zullen wij (het rijke deel van de wereld) hen geld en middelen moeten geven om zich aan te kunnen passen aan klimaatverandering en te kunnen investeren in milieutechnologie.

En dat is niet alles. Wij zullen ook het goede voorbeeld moeten geven door ons aan een internationale afspraak over vermindering van de uitstoot te houden en door in eigen land stevige maatregelen te treffen.

Vandaag presenteert mijn collega Kees Vendrik in de Tweede Kamer zijn klimaatbegroting. Hij laat zien dat Nederland met een paar moedige beslissingen de uitstoot van CO2 met 40% kan verminderen in 2020.

Consumenten hoeven daarvoor geen halsbrekende toeren uit te halen, noch hoef je op een korte termijn woningisolatie te verplichten zoals de PvdA voorstelt. Wat je nodig hebt zijn een aantal scherpe financiële keuzes en politieke wil. Het geldt in Kopenhagen, het geldt in Nederland voor het kabinet: ‘put your money where your mouth is’.

Hij heeft de positie om grootverbruikers (zoals China) aan een echte afspraak te binden en rijke, westerse landen te dwingen te investeren in duurzame economische groei in de derde wereld.

Maar onmiskenbaar huizen er twee zielen in Obama’s borst. Er is de progressieve democraat die samen met Al Gore meermalen heeft beklemtoond dat klimaatverandering één van de grootste problemen van onze tijd is.

Maar hij is ook de president van het meest vervuilende land van de wereld. De leider van Amerikanen die ongeacht hun politieke kleur getrouwd zijn met hun airconditioning, hun benzineslurpende auto’s en hun huizenhoge koelkasten (en het liefst drie).

In de Verenigde Staten zijn energiebesparing en vermindering van de CO2-uitstoot niet meer en niet minder dan een frontale aanval op ‘the American Way of Life’. Dat complotten van klimaatsceptici juist in de Verenigde Staten welig tieren, hoeft nauwelijks te verbazen.

Daar mag je nog eens bij optellen dat Obama zijn bevolking en parlement nodig heeft voor een goed maar omstreden gezondheidszorgplan en voor een impopulaire Afghanistanbeslissing.

Dus wat gaat Obama doen? En hebben wij, niet zijnde Amerikaanse kiezers, er wat over te zeggen? Ik denk – helaas – niet zoveel. Wat we kunnen doen, is de druk opvoeren: door demonstraties en acties, en door Europese leiders die Obama eensgezind onder druk zetten.

Alleen als het internationale gezichtsverlies heel groot dreigt te worden, als het buitenlandse commentaar ook – en gezaghebbend – het Amerikaanse binnenland bereikt, zal er wat in beweging komen. En dan nog … Maar vanaf nu moet gelden: alle ballen op Obama!

De motie werd ingediend door collega Kees Vendrik. Die zei: “Een zege voor het klimaat. Dit werpt een forse dam op voor de bouw van nieuwe kolenmonsters. Als het aan de Tweede Kamer ligt dan kiezen energiebedrijven in de toekomst uitsluitend nog voor de schoonste energievormen.”

Een prachtig resultaat dus voor GroenLinks en belangrijker nog, voor het klimaat. Lees op Kopenhagenreport meer over het stoppen met kolencentrales en wat wij nog meer doen voor het klimaat.

PS: ik was gisteren te gast in  Pauw en Witteman.

Van mijn weblog komt helaas te weinig. Maar voor al mijn vrienden en vijanden: op twitter (@femkehalsema) ben ik heel regelmatig te volgen. En ik heb me heilig voorgenomen om het lang vol te houden (maar vrome voornemens heb ik vaker gehad ..)