Incasseren

Politici moeten kunnen incasseren, zeker als er een fout is gemaakt. Dat gold de afgelopen week vooral voor Wijnand en in veel mindere mate voor andere GroenLinksers zoals ik. Maar toen ik vanochtend in De Volkskrant las dat GroenLinks een ‘reclasseringsinstelling voor politieke delinquenten’ zou zijn, droogde mijn incasseringsvermogen even op.

Afgelopen vrijdag ben ik heel helder geweest in mijn oordeel over de inbraak uit 1985: deze is niet acceptabel. Dat vind ik, dat vindt Wijnand. Dat Wijnand met een persbericht mensen vervolgens op het verkeerde been heeft gezet was heel onverstandig. Dat vind ik, dat vindt Wijnand.

Had Wijnand vanwege zijn activistische verleden geen kamerlid mogen worden? Dat vind ik onzin. Ook activisten horen thuis in het parlement. Daarbij hoort wel dat zij verantwoording afleggen over dat deel van hun vroegere activiteiten dat in strijd was met de wet: aan hun partij zodat deze tot een oordeel kan komen of aan het publiek.

Wijnand is altijd open geweest over zijn verleden. Niet alleen de afgelopen jaren, maar ook al tijdens zijn Onkruit-periode in de jaren tachtig. Onkruit bracht persberichten uit waarin de inbraken werden vermeld. Zijn deelname was bepaald geen geheim. Dat was het niet voor mij, niet voor GroenLinks, en niet voor het algemene publiek dat overal over Wijnands verleden kon lezen. Toen Wijnand mij dit voorjaar een eerste versie van zijn boek liet lezen, werden mij meer details duidelijk. Ik wist dat er sprake was van ‘inbraken’, de toedracht bij Economische Zaken kende ik niet. Voor Wijnand en voor mij was ook duidelijk dat dit – terecht – gevoelig ligt en dat hierbij publieke verantwoording hoort. Zijn boek, dat de 20ste augustus verschijnt, is een proeve hiervan.

Maar nu is er een rare wending. Wijnand is zelf openhartig en toont zich kwetsbaar. Zoals eerder Farah Karimi zelf naar buiten trad met haar gevangenschap in Iran, haar verzet tegen het totalitarisme van de Ayatollah’s en het daaropvolgende lidmaatschap van de Moejahedin in de jaren tachtig waaraan zij met moeite ontsnapte (de Moejahedin werd overigens in die jaren openlijk gefinancierd door de Verenigde Staten en had een legaal hoofdkwartier in Parijs). GroenLinks kent de afgelopen jaren – door schade en schande wijs geworden, dat is waar – een cultuur van verantwoording die uitzonderlijk is in de politiek. Politici van andere partijen of bestuurders, die misschien overwogen om een boekje open te doen over hun verleden, zullen zich nu wel achter de oren krabben. Want openhartigheid leidt er ook toe dat je eindeloos, ook in de serieuze media, verdacht mag worden van gewelddadige activiteiten (RaRa) zonder dat er ooit een snipper bewijs voor is geleverd. Of dat je mag worden vergeleken met Gerry Adams van Sinn Fein. Of dat je terrorist mag worden genoemd.

Moet je dan maar de conclusie trekken dat je beter je mond kan houden? Dat kan niet de bedoeling zijn.

Of moet elke voormalige activist zich verre gaan houden van de politiek en het openbaar bestuur? Dat lijkt mij ook niet de bedoeling voor al die mensen die in het verleden hebben gekraakt, hogescholen en universiteiten (het Maagdenhuis?) hebben bezet of inbraken in overheidsgebouwen hebben gepleegd. En laten we wel wezen: dat zijn er – verspreid over de politiek, het bestuur, maatschappelijke organisaties en de media – nogal wat. Ook al zijn ze nu opvallend stil.

Vanochtend werd in de Volkskrant gesteld dat GroenLinks maar eens beroepshistorici moest inschakelen om in het reine te komen met ‘een schimmig verleden’. Nu is geschiedschrijving prachtig en er is over de voorlopers van GroenLinks veel gedocumenteerd. Inderdaad is het best een idee om de historie van de partij beter te belichten. Maar dat is niet hetzelfde als het doopceel lichten van meer dan 20.000 leden, als daarop wordt gedoeld. Sinds haar oprichting in 1989 is GroenLinks een parlementaire partij die opereert binnen de grenzen van de democratische rechtsstaat, die deze ook zeer respecteert en bewaakt. Daar is niets schimmigs aan. Het is ook een politiek thuis voor allerlei soorten mensen: activisten, bestuurders, doeners en denkers. Daar horen mensen met een radicaal en een heel gematigd verleden bij. Dat is niet iets om je voor te schamen, maar om trots op te zijn. GroenLinksers zijn niet eenvormig in hun verleden maar wel in hun oordeel dat de democratische rechtstaat het hoogste goed is. Daar naar te handelen, daarop mogen we individueel en als organisatie worden beoordeeld.

Update! Lees vooral even het commentaar van volkskrant-redacteur Mac van Dinther bij de ingezonden reacties: ‘Groen Links is een reclasseringsinstelling voor politieke delinquenten, lees ik vanmorgen in mijn eigen krant. Welnu, als dat zo is, dan is de Volkskrant dat ook…’

Tagged as: volkskrant, wijnand