Emancipatie en de SP? Nee.

Ik ben het kind van een werkende moeder. Mijn moeder combineerde de (gedeelde) verantwoordelijkheid om mij en mijn broer goed groot te brengen met een drukke baan als wethouder. Ik heb daar altijd profijt van gehad en tot op de dag van vandaag vervult haar zelfstandigheid mij met grote trots. Vooral toen zij na een echtscheiding gemakkelijk in staat was om in haar eigen levensonderhoud te voorzien.

Ik moest hieraan denken omdat deze week een karakteristiek verschil van mening tussen GroenLinks en de SP, weer eens opleeft. Dat gaat over ouders – lees moeders – en werk.

In het verkiezingsprogramma van de SP staat dat alleenstaande ouders – lees moeders – met kinderen tot 12 jaar geen sollicitatieplicht meer moeten hebben. In het verkiezingsprogramma van GroenLinks (pdf-alert) staat juist dat de sollicitatieplicht altijd moet gelden.

Deze week vindt precies hierover een spoeddebat plaats, op initiatief van mijn collega Ineke van Gent. Aanleiding is dat het kabinet, met steun van de SP, de sollicitatieplicht voor alleenstaande ouders in de bijstand wil afschaffen. En dat terwijl juist deze week blijkt dat de sollicitatieplicht, die sinds 2004 bestaat, een groot succes is.

In 2004 zaten er namelijk bijna 94.000 alleenstaande ouders in de bijstand, nu is dat verminderd tot 74.000.

Dan is het ook goed om te weten dat ongeveer een kwart van àlle mensen in de bijstand alleenstaande ouder is. Van de 74.000 alleenstaande ouders in de bijstand is 99% vrouw. Meestal gaat het ook nog eens om heel jonge en laagopgeleide moeders.

De afgelopen jaren heb ik veel van deze jonge bijstandsmoeders ontmoet. Geen van hen heeft een gemakkelijk leven. Sommigen moesten als tiener al alleen voor een kind zorgen en vaak hebben zij daarvoor hun school afgebroken. Wat deze vrouwen meestal verbindt is dat ze graag vooruit willen in het leven maar gevangen zitten in een bestaan van armoede, een tekort aan kinderopvang en kansen om hun situatie te veranderen. In de meeste gemeenten werden deze vrouwen tot 2004 bijna blind van de sollicitatieplicht ontheven. Faciliteiten voor kinderopvang of voor werken naast een uitkering werden nauwelijks aangereikt, waardoor jonge moeders met een handjevol geld terug naar het aanrecht werden gestuurd. En voor al deze vrouwen geldt dat, als ze eenmaal een jaar of vier, vijf werkloos zijn, hun kansen op de arbeidsmarkt klein zijn en maatschappelijk perspectief ontbreekt. Het is dan niet gek dat zij zich grote zorgen maken over de toekomst van hun kinderen en van zichzelf.

En onderzoeken geven de vrouwen gelijk. Armoede en uitzichtloosheid worden van generatie op generatie overgeleverd. Als ouders langdurig werkloos zijn en afhankelijk van bijstand, dan is de kans aanzienlijk dat hun kinderen later in dezelfde situatie terechtkomen.

De sollicitatieplicht bevrijdt vrouwen, zeker als de kinderopvang wordt uitgebreid en financieel beter toegankelijk wordt. De situatie is nog verre van ideaal want deeltijdwerk is nog altijd te weinig lonend. Als deze vrouwen zich echt willen emanciperen dan moeten zij, door belastingvoordelen, met een part-time baan een full-time inkomen kunnen krijgen. Pas dan zijn zij in staat om arbeid en zorg werkelijk te combineren en kunnen zij zichzelf en hun kinderen een echt perspectief bieden. GroenLinks vecht hier al jaren voor.

Maar het christelijk-conservatieve kabinet Balkenende, aangemoedigd door de SP, dreigt de klok terug te draaien. Ontheffing van de sollicitatieplicht totdat de kinderen 6 jaar zijn (en als het aan de SP ligt het dubbele), wordt gebracht als een ‘oudervriendelijke’ maatregel. In werkelijkheid worden vrouwen teruggeworpen op de ‘kilte’ van een uitkering.

Mij heeft het altijd verbaasd dat een linkse partij als de SP (en in mindere mate de PvdA) bijstandsafhankelijkheid van jonge moeders aanmoedigt als ‘sociaal’. Daarmee openbaart zich ook een groot en principieel verschil van mening tussen GroenLinks en de SP over de rol van moeders op de arbeidsmarkt.

Ook deze week werd Tofik Dibi in de Kamer plotseling aangevallen door de SP toen hij pleitte voor betere betaling van pleegouders van jonge kinderen met problemen. Volgens de SP-woordvoerder leidt het belang dat GroenLinks hecht aan werkende ouders, tot de afname van pleegouders. Nu wil GroenLinks juist betere betaling van pleegouders om hen in staat te stellen goede zorg te bieden èn economisch zelfstandig te zijn.

Maar blijkbaar vindt de SP ook dat werkende ouders – lees moeders – hun kinderen minder goed kunnen opvoeden. Een andere verklaring voor de drastische verruiming van de (ontheffing van de ) sollicitatieplicht, is er eigenlijk niet. Agnes Kant merkte jaren geleden eens op dat zij het kamerwerk eigenlijk te zwaar vindt voor een moeder met jonge kinderen. Zij repte niet van de belasting voor vaders.

Ik ben politicus en moeder van twee (jonge) kinderen, net zoals mijn moeder dat was. Ik ben ervan overtuigd dat ik mijn kinderen extra kansen geef door te werken en door dagelijks het voorbeeld te geven van zelfstandigheid en onafhankelijkheid. Net zoals mijn moeder mij dat voorbeeld heeft gegeven. Ik hoop dat kwetsbare jonge, want laagopgeleide en kansarme vrouwen ook in staat worden gesteld hun kinderen dat voorbeeld te geven. Langdurige afhankelijkheid van de bijstand helpt dan niet.

permalink - reageren -

bijstand emancipatie sp